Co jest dla nas ważne? Czego wszyscy poszukujemy? Szczęścia? Bezpieczeństwa? Przyjemności? Nie da się na to pytanie odpowiedzieć „ogólnie”. Moglibyśmy rozpocząć rozmowę o hierarchii tych potrzeb, do „szczęścia”, „bezpieczeństwa” i „przyjemności” dodać jeszcze inne, odjąć jedną, nałożyć filtr współczesnego świata, a może zacząć zupełnie od nowa, dzieląc „nas” według kategorii takich jak: podział geopolityczny, wiek, poziom świadomości, edukacja, sytuacja ekonomiczna czy sprawność fizyczna… Szybko jednak okaże się, że nie jest to proste, bo potrzeby mamy różne i sami jesteśmy bardzo różni. Jedno jednak łączy nas wszystkich: poszukiwanie.
To poszukiwanie połączyło także nas, Monikę i Ankę, dziewczyny z OFFLINE. Obie szukałyśmy jakości w życiu. Jej brak szczególnie mocno odczuwałyśmy w kontaktach międzyludzkich. Liczne rozmowy z przyjaciółmi tylko to potwierdzały: oni również mieli podobne doświadczenia. Ktoś co chwilę zerkał w telefon, ktoś inny cieszył się, że druga osoba choć na moment odrywa wzrok od ekranu i patrzy prosto w oczy. Rozmowy o braku jakości w komunikacji międzyludzkiej szybko ujawniły, że problem tkwi głębiej. Szukając rozwiązania, dotarłyśmy do jego źródła. To właśnie wtedy zaczęłyśmy myśleć o tym, jak zmienić nasze życie i jak podjąć działania, które przyniosą prawdziwą zmianę.
Chcemy więc zapytać także Ciebie: czy nie masz wrażenia, że większość rozmów na żywo (których i mamy coraz mniej) kończy się sięganiem po smartfon w poszukiwaniu potwierdzenia albo przykładu? Czy nie odczuwamy wręcz ulgi, gdy nasz rozmówca choć raz nie sięgnie do kieszeni, by sprawdzić powiadomienia?
Coraz więcej „znajomych”, coraz mniej bliskości
Z upływem lat na naszych social mediach rośnie lista obserwujących i „znajomych”. A jednak… imię osoby, którą codziennie mijamy w pracy na korytarzu, często pozostaje dla nas tajemnicą. Z sąsiadami rozmawiamy coraz rzadziej, a zwykłe „dzień dobry” od pani w piekarni potrafi wywołać dziwny dyskomfort. Kupujemy pieczywo lewą ręką, prawą płacimy, a brakuje nam trzeciej dłoni, by wyjąć z uszu słuchawki i odpowiedzieć: „Miłego dnia”.
Kolejna scena: rodzinna kolacja. Na stole leżą dwa telefony, trzeci ładuje się w kuchni. Mała dziewczynka wpatruje się w Świnkę Peppę wyświetlaną na iPhonie opartym o wazon.
Czwarty telefon krzyczy powiadomieniami w naszej głowie. Podróżujemy więc nieobecni myślami tam i z powrotem, bo na trzech komunikatorach prowadzimy równolegle pięć rozmów. W kolekcjach na Instagramie zapisaliśmy 36 miejsc wartych odwiedzenia, 27 ćwiczeń – część na ból pleców, część na płaski brzuch i 49 przepisów, w tym 11 bez cukru. Lista podcastów „do przesłuchania” wydłuża się z każdym dniem, bo ekspertów przybywa, a każdy z nich potrafi w magiczny sposób spojrzeć na nasz problem z jeszcze lepszej perspektywy. Bez ich wiedzy z zakresu psychologii, neurobiologii, mikrobiologii, fizyki kwantowej, podstaw buddyzmu czy rekomendacji ulubionego celebryty nie umiemy już zdecydować, czy napić się kawy, matchy, czy wody. Medytujemy z aplikacją Headspace albo bez (bo przecież AirPodsy podobno „gotują nam mózg”), na macie z drzewa korkowego, która rozkłada się w zgodzie z naturą. Próbujemy wysiedzieć dziesięć minut, choć mamy tylko pięć – tak doradzał Gandhi. I znowu łapiemy za telefon.
Czy problemem naszych czasów jest więc telefon?
Telefon nie jest już tylko telefonem, choć wciąż ma przycisk z zieloną słuchawką do dzwonienia. Dziś telefon to smartfon z internetem i setkami aplikacji. Wśród nich: social media, chatboty AI i niezliczone komunikatory. Obok smartfonów mamy jeszcze laptopy, notebooki, tablety. Może więc problemem nie są same telefony, lecz łączna liczba ekranów w naszym życiu? To ona prowadzi do nadużywania technologii, które często wiąże się z uzależnieniem, ciągłym poszukiwaniem przyjemności i wyrzutów dopaminy. Demonem naszych czasów stały się social media. Czy odpowiedzią na te problemy mogłaby być higiena cyfrowa?
A co z elektrosmogiem, elektroodpadami, rozrastającą się infrastrukturą sieciową i rosnącym zużyciem energii? Zagadnień jest naprawdę wiele, a rozmowa o każdym z nich prędzej czy później prowadzi do tego samego dylematu: jakie jest nasze podejście do rozwoju technologii i jej miejsca w naszym życiu. Nieważne, czy mówimy o ekranach, social mediach czy energii. Wspólnym mianownikiem pozostaje pytanie: ograniczać użycie technologii czy nie?
Wróćmy do smartfona, do najprostszego przykładu i sprawdźmy, czemu odpowiedź nie jest łatwa.
Po omacku poruszamy się w cyfrowym świecie, którego zasad często nie rozumiemy. Twórcy aplikacji zręcznie wykorzystują wpisaną w nasze DNA nadzieję na to, że wydarzy się coś nadzwyczajnego. Algorytmy podsycają złudne poczucie, że jesteśmy coraz bliżej odpowiedzi, spełnienia, szczęścia. W tym świecie szukamy sensu i przyjemności, a bez drogowskazów wszystko, nawet kłamstwo, może zostać uznane za potrzebne i fascynujące.
Technologia przyspiesza, my wciąż myślimy analogowo
Jak możemy ocenić coś, co jest efektem rozwoju technologicznego, jeśli nasze myślenie i sposób funkcjonowania wciąż wyrastają ze świata „przed”? Spójrzmy tylko: ostatnie kilkadziesiąt lat zmieniło rzeczywistość bardziej niż moglibyśmy sobie wyobrazić. Żyjemy w erze cyfrowej, ale nadal rządzimy się zasadami analogowymi, spisanymi w czasach, gdy telefon czy prąd były luksusem dostępnym dla nielicznych. Instytucje i systemy, które powstały po wojnie – a to przecież było tak dawno! – zaczynają się kruszyć, bo nie nadążają za tempem technologii, komunikacji i nowym stylem życia. Próby dopasowania cyfrowej rzeczywistości do starych ram kończą się frustracją i wewnętrznym konfliktem. Coraz trudniej odróżnić nam rozwój od rozpadu znanych wartości. A zatem: jak ocenić dziś rolę urządzenia, które łączy nas z bliskimi, rozwija biznesy, daje powody do uśmiechu i ratuje życie, a jednocześnie niszczy zdrowie, osłabia umiejętności społeczne i staje się przyczyną epidemii samotności na świecie?
Tu znalazłyśmy swoje miejsce – bo chcemy pokazać Wam jak najszerszą perspektywę, wspólnie zadawać pytania i szukać rozwiązań. Z dbałością o jakość i z szacunkiem dla roli kuratorek podsuniemy Wam sprawdzone przez nas (lub naszą społeczność) sposoby na stworzenie bezpiecznej przestrzeni offline we własnym życiu.
Dołącz do nas!
Wspólnie szukajmy w codzienności miejsca dla siebie. Oprzyjmy się na tym, co jest nam bliskie i co naprawdę czujemy. Inspirujmy się historiami innych, sięgajmy po rzetelne badania i wiedzę ekspertów. A przede wszystkim: podważajmy zastaną rzeczywistość i budujmy odpowiedzialnie swój własny algorytm offline.
Zapraszamy do wspólnego poszukiwania!
Dziewczyny z OFFLINE
Dwie lektury na początek:
„Wiek paradoksów. Czy technologia nas ocali?” – Natalia Hatalska
„Płytki umysł. Jak internet wpływa na nasz mózg” – Nicholas Carr